بانک جامع اطلاعات گردشگری ایران وجهان

وبلاگ ویژه مدیران - دست اندرکاران - متخصصین-دانشجویان وعلاقه مندان صنعت گردشگری

دکتر حسن افشار محمدیان – کارشناس ارشد بانک ملی ایران و مدرس دانشگاه
همایش صنایع دستی ایران - چالش ها و راهکارها – 26 و 27تیرماه 1385
تالار اجتماعات سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

از زمان کشیدن نخستین تصاویر بر دیواره غارها ، روزگاری دراز می گذرد . از همان سرآغاز تاریخ ، طرحهای خام و مبهمی که در مغز انسان شکل می گرفت ، همه نشان از تلاشها و بی قراریهای روح او برای گریز از ظلمت و تباهی های زمانه داشت . در پیوستگی تاریخ ، از دوران گذشته تا حال ، این نیاز در هر دوره ای به نوعی جلوه گر شده است و هنر مند با دم های غنیمت عمر و لحظات گذرای زندگی خویش ، همواره خاطرات لذت بخش را زنده ساخته ، آنرا آراسته ، پیراسته و بلاخره اثری را بجای نهاده که یادآور تأثرات او از نمایش های هستی است .
نقش و اهمیت صنایع دستی بعنوان هنری مقدس ، صنعتی مستقل ، بومی و اصیل با جنبه های قوی کاربردی از جهات هنری ، فرهنگی ، اقتصادی ، اجتماعی و حتی سیاسی بر همگان و به ویژه محققان عزیز آشکار است . نکته مهم و شایان توجه آن است که حتی اگر همه تأثیرات مثبت اقتصادی صنایع دستی را به کناری بگذاریم ،‌این هنر ملی ایران بواسطه بازتاب ذوق سرشار ، اندیشه خلاق و هنر مندان پرمایه ولی بی ادعا باید بصورت جدی و برنامه ریزی شده مورد حمایت قرار گیرد .این در حالی است که صنایع دستی طی سالیان متمادی ، چه در دوران رونق و شکوفائی و چه در دوره های رکود ، هنگامی که با توسعه صنعت گردشگری همراه بوده سهم شایسته و در خور توجهی در اقتصاد کشور و معرفی هنر ناب و خالص ایرانی و نهایتاً زندگی اقتصادی و حیات فرهنگی ما داشته است .
امروزه تولید صنایع دستی که مزین به نقش آثار تاریخی ، باستانی و یادمانهای ویژه هر کشور است در دستور کار صنعتگران جهان قرار دارد و تلاش می شود که حتی بخشی از این گونه آثار که از سنگ ، چوب ، فلز و یا بر روی سرامیک و پارچه پدید می آید با قیمتهای ارزان در اختیار توریست ها قرار گیرد . باید عرض کنم که تمامی ممالک جهان ، اعتقاد به تأثیر متقابل صنایع دستی و صنعت گردشگری دارند . چرا که در عمل و تجربه در یافته اند که هنرهای صناعی یکی از عوامل بسیار مؤثر در جلب و جذب گردشگر در تمامی گرایش های ملی ، منطقه ای و داخلی است و متقابلاً به این نتیجه هم رسیده اند که صنعت گردشگری می تواند به رشد ، توسعه و گسترش صنایع دستی و بهبود کیفیت آن کمک کند . بر پایه این اعتقاد و تجربیات حاصله تشکیلات صنایع دستی و گردشگری در بسیاری از کشورها در هم ادغام و یا در رابطه ای هماهنگ و منسجم با هم دیده شده اند که خوشبختانه در کشور مانیز گامهائی در این زمینه برداشته شده است .
بنا ندارم در اینجا فرمایشات محققین ارجمند و اساتید بزرگوارم را که یک اصل به تواتر رسیده است ، به تفصیل تکرار کنم که مثلاً ایران یکی از ده کشور پرجاذبه گردشگری در جهان است و آثار بی شمار تاریخی ، باستانی و جاذبه های طبیعی آن به حدی است که هر گردشگری را با هر سلیقه و یا هر بینش و تفکری به سوی خود جلب می کند ، ولی مراجعه به آمار ورود گردشگران بین المللی حتی طی سالهای اخیر که شاهد رشد چشمگیر آن بوده ایم ، حدود یک تا یک و نیم میلیون نفر گردشگر آنهم گردشگرانی که به طور عمده از ممالک فقیر یا بدون امکانات مالی به ایران می آیند را ثبت کرده است .
برای اینکه جهت گیری بحثم را در چارچوب ارائه راهکارهای لازم و عملی توسعه صنایع دستی سوق دهم ، ذکر دو نکته را در بدو امر حائز اهمیت و ضروری می دانم :
1- به نظر اینجانب و با تکیه بر دلائل محکم و متقن شایسته است که ما توسعه هنرهای صناعی را به طریق اولی در زادگاه آن ، یعنی روستا جستجو کنیم . به قول استاد دکتر آسایش ، روستا مادر شهرهاست و به تعبیری شهر ، زائیده روستا است . این فرزند قدر نشناس و یاغی چون به حرف والد خویش گوش نداده ، مورد آق والدین قرار گرفته و امروز شهر دچار آنچنان در هم تنیدگی و گره خوردگی شده که مهاجرت معکوس و یا پناه آوردن مجدد به آغوش زادگاه اولیه یعنی روستا را برگزیده است . بنابراین توصیه بنده بعنوان اولین راهکار ،‌این است که بستر توسعه صنایع دستی ، باهدف ایجاد فرصت های اشتغال مولد برای جمعیت مازاد و سرریز روستائی ، توزیع برابر و عادلانه فرصت ها و امکانات ، آمایش سرزمین و یا پراکندگی متوازن جمعیت و ثروت در پهنه جغرافیائی کشور ، اجتناب از ایجاد قطب های جمعیتی در مترو پلیس ها و کلان شهرها و نتیجتاً کاهش جرم و جنایت و بزه اجتماعی در سطح شهرهای بزرگ و بسیاری دلائل دیگر در خود روستا قرار گیرد . و حتی اولویت های جانبی از صنعتگر صنایع دستی را استقرار کارگاه در روستا و سپس در شهرها در نظر بگیریم .


2- همانطور که در بخشی از عرائضم اشاره کردم ، اصلح است که ما ابتدا به پیش زمینه و یا پیش نیاز توسعه صنایع دستی در کشور و ارائه راهکار در این بخش یعنی تقویت گردشگری بپردازیم . چون گفتیم اعتقاد ما در درجه اول توسعه صنایع دستی در روستاها است .لذا بلحاظ محدودیت وقت ، فقط اشاراتی به راهکارهای اشاعه و ترویج گردشگری خواهم نمود و سپس پیشنهاداتی در ارتباط با چگونگی تقویت ، گسترش و حمایت از صنایع دستی به منظور تحقق اهداف میان مدت و بلند مدت آن تقدیم خواهم کرد.
به نظر می رسد عوامل و پارامترهائی که می تواند در تقویت گردشگری به ویژه داخی مؤثر باشد ، به ترتیب اهمیت ، به صورتی که بیان می کنم قابل طبقه یندی است :
اولین راهکار که به نظر بنده ، سایر راهکارها ،‌راهبرد ها و روشها را تحت الشعاع خود قرار می دهد و این راهکار دقیقاً قابلیت تعمیم به بخش راهبردهای اساسی برای توسعه صنایع دستی را هم دارا می باشد ، بحث مدیریت است . چرا که در سخنرانی ها به کرات شنیده شده که کشور ما پهناور است ، چهار فصل و جذاب است ، جنبه های متنوعی از اکوتوریسم را داراست ،‌از نظر تاریخی ،‌ سنتی ، آثار باستانی و ذوق و سلیقه و هنر و صنایع دستی جایگاه رفیع دارد . پس چرا به قول یکی از محققین ، علی رغم همه امکاناتی که برشمرده شد ، در جمع خانواده بزرگ 70 میلیونی ایرانی ، از کم سواد تا باسواد ، از پیر تا جوان ، از شهری تا روستائی ، از صاحبان حرف و مشاغل دولتی تا مشاغل آزاد ، از ثروتمند تا فقیر کم و بیش حرفهائی می زنند که بوی نارسائی در اداره بخشهای زیادی از جامعه به مشام می رسد ؟
بله دوستان ، درست تشخیص دادید . اولین راهکار ، اصلاح ساختار مدیریت گردشگری و به طبع آن صنایع دستی است .
- ایرانی تیز هوش و دانا در همه جا می درخشد . چرا برای اداره مطلوب جامعه نمی درخشد ؟
- تعداد دانشگاه ها و مؤسسات علمی معتبر که تربیت کننده نیروی انسانی است بیش از دویست مرکز است . ولی چرا اثر بخشی این منبع عظیم علمی بسیار پایین است ؟
- این همه اساتید دانشگاهی ، محقق ، نظریه پرداز ، اقتصاد دان و کارشناس و مدیر وجود دارد ولی گره های کور مثلاً در اداره امور گردشگری و صنایع دستی روز به روز پیچیده تر می شود بنحوی که جناب آقای مشاعی معاونت محترم رئیس جمهور از آن به عنوان بحران یاد می کند .
بنابراین عزیزان : ما بعنوان اساسی ترین راهکار در بخش تقویت گردشگری و هنرهای صناعی که موضوع بحث مااست نیاز داریم به :
الف – استقرار سیستم مدیریتی نظامند باز بجای بسته ، فراملی بجای ملی ، ‌برون گرا بجای درون گرا، گروه گرا بجای فرد گرا ، تا این صنعت که امروزه در جهان از درآمدهای نفتی هم پیشی گرفته رونق پیدا کند .
ب – مقررات زدائی و جایگزینی ضوابط مترقی و تغییر بنیادین بروکراسی اداری .
ج – تدوین نظام مدیریت پویا با تأمین شرایط احراز و انتصاب بجای انتساب که مع الاسف در پاره ای موارد دیده می شود .
د – پذیرفتن تغییر و تحول در عرصه بین المللی و رقابت های جهانی با حفظ منافع ملی و برنامه ریزی های دقیق به صورت کوتاه مدت ، میان مدت و دراز مدت بجای روزمره گی .
هـ - و خلاصه هدایت نظام مدیریتی از روش سنتی به روش علمی ، کارآمد ، اثربخش و غیر سلیقه ای .
و – اطلاع رسانی ، فرهنگ سازی ،‌مطالعه عمیق روی موانع فرهنگی با هدف معرفی مراکز جاذب و جالب توجه برای گردشگران ، ارائه آموزش های لازم به میهمان و میزبان از طریق رسانه های گروهی و جرائد کثیرالانتشار .
ز – شناخت بافت قدرت ، نگرشهای کلان مدیریت ، جهت گیری ها و فرایندهای داخلی و اتخاذ تدابیر لازم جهت ایجاد هماهنگی بین کلیه دستگاهها و مؤسسات دولتی و غیردولتی مرتبط با امور گردشگری به منظور آماده کردن بستر توسعه توریسم . در واقع تا زمانی که مرزهای ایران به روی جهانگردان کاملاً باز نشود و مشکلات امنیتی ، اجتماعی جهانگردان با اعمال مدیریت علمی ، روزآمد و نه سلیقه ای رفع نشود ، ما روز به روز از کشورهائی همانند چین و هند که رقبای ما هستند ، چه در بخش گردشگری و چه صنایع دستی بیشتر عقب می اقتیم .
ح – تقویت کادر قوی با تحصیلات مرتب با گردشگری و صنایع دستی ، تدوین قوانین شفاف و لازم الاجرا ، آگاه سازی و مشارکت دادن جوامع محلی در برنامه ریزی ها ، حفظ و احیای ارزش ها به لحاظ اینکه گردشگران جهت بازدید از ارزشهای طبیعی ،‌سنتی و بومی مبادرت به سفر می کنند .
ط – برنامه ریزی برای کاهش فصلی بودن مقاصد گردشگری و اختصاص فرصت های شغلی به نیروهای محلی چه در مشاغل پردرآمد و چه ساده .
و اما قبل از پرداختن به راهکارهای مرتبط با صنایع دستی ابتدا تعریفی از هنرهای صناعی که توسط گروهی از صاحب نظران و کارشناسان سازمان مذکور در سال 62 بیان شده ارائه می نمائیم .
« صنایع دستی به مجموعه ای از هنرها و صنعت ها اتلاق می شود که عمدتاً با استفاده از مواد اولیه بومی و انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید ،‌به کمک دست و ابزار دستی موجب تهیه و ساخت محصولاتی می شود که در هر واحد آن ، ذوق هنری و خلاقیت فکری صنعت گر سازنده بنحوی تجلی یافته است ». دکتر محمد توکل دبیرکل وقت کمیسیون فرهنگی یونسکو در ایران معتقدند ، رمز ماندگاری و حیات آینده کشورها در روند جهانی شدن ، در گرو نگاه کیفی و برنامه ای به صنایع دستی است . مولود فرآیند جهانی شدن حرکت به سمت یکپارچگی زندگی بشری است و آنچه که در این فضا می تواند اصالت و قومیت ها را زنده و پویا نگهدارد ، عمق دادن به هنر و فرهنگ محلی و منطقه ای با رویکرد زمان خود است .فضای جهانی شدن ، روح حاکم زمان ماست و با انزوا ، بی تفاوتی و یا پیروی کورکورانه نمی توان پیروز این میدان رقابت بود .
و اما راهکارها و پیشنهادات :
1- راه اندازی بانک اطلاعات جامع صنایع دستی ، ضمن تمرکز کلیه فعالیتهای هنرهای صناعی در یک نهاد منسجم و مسئول و همچنین متمرکز کردن مراکز تصمیم گیری و تصمیم سازی در بخش توسعه صنایع دستی و اجتناب از انجام امور موازی و پراکنده توسط متولیان گوناگون .
2- حمایت از توسعه کارگاه های تولیدی از طریق اعطای تسهیلات اعتباری و حمایت از ایجاد بازارچه های صنایع دستی بنحوی که منافع حاصله عاید خالقین این آثار زیبا و ماندگار بشود ، بعبارتی حذف نگاه صرفاً تجاری و کاسب کارانه به این صنعت . یعنی به این صورت نباشد که کالا به نازل ترین قیمت همانند آنچه که در بخش محصولات باغی متداول است از نقاط محروم خریداری و به گران ترین قیمت توسط اتحادیه ها و اشخاص در شهرهای بزرگ به فروش برسد .
3- تهیه و تدوین استاندارد مواد اولیه مورد مصرف با حفظ اصالت های بومی ، ملی و فرهنگی به این معنا که انجام یک کار خوب بهتر از انجام دوکار معیوب است .
4- تأمین امنیت برای سرمایه گذاری در واحدهای صنعتی و افزایش پوشش بیمه ای برای نیروهای کار و تولیدات صنایع دستی .
5- افزایش میزان تنوع و زمینه های کاربردی آثار صنایع دستی و بالطبع بالا بردن کیفیت و افزایش میزان دوام هنرهای صناعی .
لازم به ذکر است با تلاش مجدانه و رایزنی های مستمر مدیریت محترم اتحادیه سراسری صنایع دستی مقرر است بخشی از جوائز اعطائی به دارندگان حسابهای پس انداز قرض الحسنه بانکها ، پس از تصویب نهائی مراجع ذیصلاح از سبد صنایع دستی تأمین گردد که امیدواریم خود در رونق بازار این صنعت کهن در سطح کشورمان مؤثر باشد .
6- تولید هنرهای صناعی با الهام از فرم کلی و نگاره های آثار تاریخی و باستانی و نیز علائم و نشانه های هر کشور .
7- بسته بندی مناسب آثار صنایع دستی
8- قائل شدن تسهیلات لازم و ارزان قیمت حتی رایگان برای ارسال صنایع دستی به صورت پستی و فراهم آوردن امکانات و ارائه خدمات مناسب در زمینه بیمه ، حمل و نقل و تحویل سالم و بموقع آثار در مقصد مورد نظر گردشگران.
9- برگزاری نمایشگاههای فصلی ، سالانه و نیز بازارهای مکاره با هدف جلب و جذب توریست های خاص برای فروش آثار صنایع دستی و همچنین ایجاد موزه های دائمی گردشگری و هنرهای صناعی .
10- کنترل و نظارت مستمر دولت و نهاد های ذیربط نه تنها در زمینه کیفیت بلکه در خصوص قیمت آثار صنایع دستی .
11- مشارکت فعال صدا و سیما در امر اطلاع رسانی و تبلیغ گسترده روی صنایع دستی با هدف ایجاد موقعیت مناسب برای عرضه کالا ( اگر بخواهیم به نقش مؤثر صدا و سیما در اطلاع رسانی اشاره ای گذرا داشته باشیم می توانیم به مسابقات جام جهانی فوتبال اشاره نمائیم که حتی مادر بزرگ ها هم تحت تأثیر تبلیغات گسترده رسانه ای در باره تیم های اروپائی صحبت و اظهار نظر می کردند) .
12- صدور کالا و صنایع دستی کشور از طریق جهان گردان که خود تا حدودی مشکلات بازار یابی و هزینه حمل و نقل را در شرایط فعلی کاهش می دهد .
13- و نهایتاً توجه به امر آموزش و حمایت های لازم در بخش تأمین مواد اولیه ارزان قیمت که از این طریق از مصرف مواد اولیه فاقد کیفیت جلوگیری شود .
در خاتمه عرایضم و با توجه به ویژگی های منحصر به فرد صنایع دستی ایران که از
اهم آن امکان ایجاد و توسعه این صنعت در اقصی نقاط کشور و تنوع اوضاع اقلیمی و جغرافیای انسانی اقتصادی ایران عزیز می باشد ، ضرورت توجه به هنرهای سنتی و بومی بیش از پیش احساس می گردد و باید نگاهی عمیق و همه جانبه به آن معطوف نمود.
به قول سهراب : چشمها را باید شست . جور دیگر باید دید و به فرمایش دکتر میر فتح الهی ، امید آن است که بار دیگر تجدید نظری در نوع نگرش به این صنعت و طرح جدیدی از این مقوله بتواند به نوعی استقلال و خود اتکائی ملی را به ارمغان آورد و ما شاهد اوج و عظمت ذوق و هنر ایرانی در عرصه گیتی باشیم


 

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 10:37  توسط احمد دیناری  | 

 

تدوین چشم‌اندازهای بیست ساله اکنون به یک رویه در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه تبدیل شده است که نگاهی به اهداف مندرج در اسناد چشم‌انداز این کشورها می‌تواند برای برنامه‌ریزان کشور موثر باشد.

ایران 1404، به دلیل اهمیت اسناد چشم‌انداز در کشورهای توسعه‌یافته بخشی از سند چشم‌انداز کشور ژاپن در افق 2025 را منتشر می‌کند.

بر اساس سند چشم‌انداز ژاپن، این کشور در افق 2025 به کشوری جذاب برای تمامی مردم جهان تبدیل خواهد شد.

فدارسیون فعالیت‌های اقتصادی ژاپن (Keidanren) در سال 1970طرحی را برای خلق ژاپن نوین تحت عنوان Action 21 پیشنهاد کرد. در ابتدا، چشم‌انداز 2010 و سپس چشم‌انداز 2020 و در حال حاضر چشم‌انداز 2025 توسط فدارسیون فعالیت‌های اقتصادی ژاپن ارائه شده است.

در چشم‌انداز 2025 پس از ذکر دهه آخر قرن بیستم تحت عنوان ”دهه تباه شده برای ژاپن”، بیان شده که فدارسیون فعالیت‌های اقتصادی برای ژاپن 2025 چنین چشم‌اندازی را آورده است:

”کشوری که قدرت خود را مجدداً بدست آورده است و تبدیل به یک سرزمین جذاب برای مردم سراسر دنیا شده باشد.”

به گزارش ایران 1404، اهداف چشم‌انداز 2025 ژاپن در سه سطح ذیل تعریف گردیده است:

1- سیاست اقتصادی: اصلاحات امنیت اجتماعی و سیستم مالیاتی جرقه رشد پاینده با رهبری بخش خصوصی را خواهد زد.
2- ساختارهای اجتماعی: توجهات جدید به مردم‌سالاری، کشوری را ایجاد خواهد کرد که متکی به قدرت مردم خود می‌باشد.
3- پیوندهای بین‌المللی: همبستگی تنگاتنگ بین ژاپن و همسایگان شرق آسیا، موج توسعه منطقه‌ای را خواهد برانگیخت.

1- سیاست اقتصادی

اصلاحات امنیت اجتماعی و سیستم مالیاتی جرقه رشد پاینده با رهبری بخش خصوصی را خواهد زد.

1-1 ساخته‌شده توسط ‍ ژاپن

بر این اساس ژاپن اصول مدیریت شراکتی را به اقتصاد خود اعمال خواهد کرد. همچنین استفاده از خلاقیت ذاتی و تکنولوژی ایجاد می‌نماید و منابع سایر کشورها برای ایجاد ارزش برای خودشان و جهان مهار می‌نماید.

2-1 توجه به محیط زیست

ژاپن اقتصاد خود را حول مفاهیمی همچون مواد قابل بازیابی و حفاظت از محیط زیست بین‌المللی، رواج رقابت‌پذیری صنعتی در فرآیند، پایه‌ریزی مجدد خواهد نمود.

3-1 بهبود وضعیت زندگی

ژاپن فضای زندگی مطلوب و با کیفیت را برای مردمانش ایجاد خواهد نمود، محیط‌های شهری کاربردی تعبیه خواهد نمود و جوامع را در راستای رضایت واقعی ساکنان احیا خواهد نمود.

2- ساختارهای اجتماعی

توجهات جدید به مردم سالاری، کشوری را ایجاد خواهد کرد که متکی به قدرت مردم خود می‌باشد.

 1-2 حکومت جمعی

ژاپن حکومت جمعی اتحادیه‌هایش را بهبود خواهد بخشید، محیط اقتصادی را ایجاد خواهد نمود که در آن افراد بتوانند استعدادهای خود را بطور کامل گسترش دهند و از آن بهره ببرند.

2-2 خودمختاری منطقه‌ای

ژاپن سیستمی از ایالت‌های خودمختار و بزرگ شکل داده و قدرت بیشتری را به دولت‌های محلی انتقال خواهد داد، به جوامل شانس مهار پتانسیل‌هایشان و رواج شبکه‌های گسترده از افراد را اعطا خواهد نمود.

3-2 انتخاب شیوه زندگی

ژاپن محیطی را ایجاد خواهد کرد که به ساکنانش فرصت بدهد تا به سطح زندگی بالا نائل شوند تا آنها گستره‌ای از چالش‌ها را تقبل کنند و گزینه‌های گوناگون را تجربه نمایند.

4-2 پذیرش تنوع

ژاپن چامعه‌ای را بنا خواهد نمود که در آن مردم از سراسر دنیا بتوانند در آسایش زندگی کنند و در شیوه‌های هدفمند مشارکت کنند و مزه تلاش‌ها و استعدادهای خود را بطور کامل دریافت دارند.

3- پیوندهای بین المللی

همبستگی تنگاتنگ بین ژاپن و همسایگان شرق آسیا، موج توسعه منطقه‌ای را خواهد برانگیخت.

1-3 گشایش کشور

برای سومین بار در تاریخ مدرن، ژاپن خود را بسوی جهان گشوده خواهد نمود، دسترسی گسترده به بازارهایش را ایجاد خواهد کرد، و رشد اقتصادی و رقابت را برخواهد انگیخت.

2-3 اقتصاد شرق آسیا

ژاپن در راه ایجاد منطقه آزاد تجاری در شرق آسیا پیشگام خواهد بود، منطقه‌ای از نیروی عظیم حیات و تنوعی که بواسطه آن به کانون اصلی فعالیت‌های اقتصادی در جهان تبدیل خواهد شد.

3-3 آزادی و مشارکت

ژاپن بوسیله فراهم نمودن انتقال آزاد کالا، مردم، خدمات، سرمایه و اطلاعات و تقویت توسعه اقتصادی و رفع مشکلات جهانی، همگرایی در شرق آسیا را تقویت خواهد نمود.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 10:21  توسط احمد دیناری  | 

 

متن ابلاغیه سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران درافق 1404 هجری شمسی

مقدمه :
از سال 1378 در دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام برای هم جهت سازی سیاست های کلی ضرورت ترسیم و تبیین یک افق روشن در آینده ایران مشخص شد. و لذا تا مدت ها مطالعات و مباحث تحت عنوان «افق آینده ایران اسلامی» ادامه یافت. در سال 1380 مفهوم چشم انداز بجای افق آینده مورد تاکید قرار گرفت و در مطالعات خود متوجه شدیم که بحث چشم انداز یک مقوله پیشرفته علوم مدیریتی و  ذیقیمتی را بدست آورده اند آن تجارب را نیز مورد مطالعه قرار دادیم . در همین سال نتایج مطالعات را با مقام معظم رهبری طرح کردیم ایشان ضرورت این مساله را بسیار مهم تشخیص دادند و به مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ کرد که سند ملی چشم انداز ایران را تهیه نمایند.
مجمع تشخیص مصلحت نظام کمیسیون خاصی را تحت همین عنوان تصویب کردند که کلیه مطالعات و تحقیقات دبیرخانه همراه با مطالعات و تحقیقات سازمان مدیریت و برنامه ریزی دولت را بررسی و متن اولیه سند چشم انداز را تهیه کردیم و به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستادیم .
نتایج کمیسیون چشم انداز در سال 1381 در مجمع تشخیص مصلحت نظام به بحث گذاشته شد و در سال 1382 پس از اصلاحاتی که مقام معظم رهبری در آن مصوبات انجام دادند به تصویب نهایی رسید و در تاریخ 23/8/82 به قوای سه گانه ابلاغ شد.
در تهیه و تدوین سند چشم انداز که پنج سال به طول کشید و از مطالعات و پیشنهادات گروههای تحقیقاتی از جمله سازمان مدیریت و برنامه ریزی و گروه مطالعات استراتژی توسعه صنعتی کشور استفاده شده است که از آنها تشکر می کنیم.

محسن رضایی          

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام

چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در 1404 هجری شمسی

با اتکال به قدرت لایزال الهی و در پرتو ایمان و عزم ملی و کوشش برنامه ریزی شده و مدبرانه جمعی و در مسیر تحقق آرمانها و اصول قانون اساسی ، در چشم انداز بیست ساله :

جامعه ی ایرانی در افق این چشم انداز چنین ویژگیهایی خواهد داشت:
• توسعه یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود و متکی بر اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی، ملی و انقلابی، با تاکید بر: مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها ، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی.
• برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی.
• امن، مستقل و مقتدر با سامان دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همه جانبه و پیوستگی مردم و حکومت.
• برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، فرصتهای برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده، به دور از فقر،فساد، تبعیض و بهره مند از محیط زیست مطلوب.
• فعال، مسئولیت پذیر، ایثارگر، مومن ، رضایت مند، برخوردار از وجدان کاری، انضباط، روحیه ی تعاون و سازگاری اجتماعی، متعهد به انقلاب و نظام اسلامی و شکوفایی ایران و مفتخر به ایرانی بودن.
• دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه ی آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای همسایه) با تاکید بر جنبش نرم افزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقاء نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل.
• الهام بخش، فعال و موثر در جهان اسلام با تحکیم الگوی مردم سالاری دینی، توسعه کارآمد، جامعه اخلاقی، نواندیشی و پویایی فکری و اجتماعی، تاثیرگذار بر همگرایی اسلامی و منطقه ای بر اساس تعالیم اسلامی و اندیشه های امام خمینی (ره).
• دارای تعامل سازنده و موثر با جهان بر اساس اصول عزت، حکمت و مصلحت.

ملاحظه : در تهیه، تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه، این نکته مورد توجه قرار گیرد که: شاخص های کمی کلان آنها از قبیل نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و تواناییهای دفاعی و امنیتی، باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست های و هدفها به صورت کامل مراعات شود.

 

دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام (بهار 83)

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 10:20  توسط احمد دیناری  | 

 

zandi@tourismscience.ir ابتهال زندی

قبل از بيان مفهوم گردشگری مذهبی و زيارت بايد به اين نكته توجه كرد كه گردشگري مذهبي و زيارتي دو مقوله جدا از هم هستند كه هريك تعريف خاص خود را دارند كه گاه به اشتباه در جاي يكديگر مورد استفاده قرار مي گيرند.در واقع گردشگري زيارتي زير مجموعه اي از گردشگري مذهبي مي باشد.
در اينجا سعي مي كنيم با بيان يك مثال تفاوت اين دو مقوله را از هم روشن كنيم:
زماني كه يك شهروند شهر رشت به مسجد اكبريه لاهيجان مي رود تا از آثار تاريخي آن بازديد نمايد در نوع گونه شناسي،گردشگري مذهبي گفته مي شود و در زيرشاخه گردشگري مذهبي قرار مي گيرد  اما هرگاه همان فرد به بقعه شيخ زاهد گيلاني در لاهيجان برود و از آن بقعه بازديد كند در نوع تيپ شناسي گردشگري زيارتي قرار مي گيرد و نوع گردشگري زيارتي را شكل مي دهد.(سایت آفتاب)

مفهوم گردشگري مذهبي:
این نوع از گردشگری یکی از رایج ترین اشکال گردشگري در سراسر جهان است که سابقه ان به قرون و اعصار گذشته مرتبط می گردد و بطور کلی شامل سفرها و بازدیدهایی می شود که اصلی ترین هدف از انها تجربه ای مذهبی است .


جاذبه های مذهبی ،زیارتگاهها و اماکن مقدس هر ساله تعداد زیادی از گردشگران را به سوی خود جذب می کنند ،تاسیسات اقامتی و پذیرایی این نوع از گردشگری مانند مسافرخانه ها و زائرسراها با توجه به بافت اجتماعی – فرهنگی و عقیدتی گردشگران و جامعه میزبان دارای ویژگی های خاص خود است که در هر کشوری از تنوع بسیار بالایی برخوردار می باشد و نكته  قابل توجه در اين زمينه اين است كه گردشگری مذهبی تنها شکل از اشکال گردشگری می باشد که بر موانع آب و هوایی غلبه می نماید .   " سینگ " یکی از نظریه پردازان این صنعت در این زمینه می گوید:
"به نظر می رسد روحیه ادیسه بر موانع آاب و هوایی غلبه می نماید . بدین ترتیب با تغییرات فصل و تحولات اب و هوایی مشاهده می شود که تعداد توریسم و بازدید از شهر ها و مراکز مذهبی دچار تغییر نمی شود." و اينكه که برای این نوع گردشگر، تنها مقصد حائز اهمیت نیست. تجربه او از همان ابتدای ترک مبدا آغاز می شود و تمام مسیرو وقایعی را که در طول مسیر با آن مواجه می شود در بر می گیرد . (Meyer,2004

در يك تقسيم بندي كلي جاذبه هاي مذهبي را مي توان به هشت دسته تقسيم نمود:
1- مساجد   2- امام زاده هاو بقعه ها   3- آرامگاه ها و قبور   4- تكيه ها و حسينيه هاي قديمي
5- آتشكده ها و آتشگاه ها   6- صومعه ها و خانقاه ها
كه هريك از اين جاذبه هاي مذهبي مي توانند داراي بعد محلي،منطقه اي، فرا منطقه اي،ملي و بين المللي باشند.(سايت آف در يك تعريف كلي مي توان گردشگري مذهبي را گونه اي از گردشگري دانست كه شركت كنندگان درآن داراي انگيز هاي مذهبي( منحصرا و يا به صورت تركيب با ساير انگيزه ها) هستند كه از اماكن مقدس نظير كليساها، مساجد،مقابر امام زاده ها و نظاير آنها بازديد مي كنند.
با توجه به تعريف بالا، ما در اين زمينه با دو دسته مختلف از گردشگران رو به رو هستيم . دسته اول كسانيكه از اماكن مقدس دين خود بازديد مي كنند مانند مسلماناني كه به زيارت اماكن مقدس خود نظير كعبه ، عتبات عاليات و يا ساير اماكن متبركه مي روند و دسته دوم كسانيكه از اماكن مقدس ساير اديان ديدن مي كنند به عنوان مثال افراد زيادي وجود دارند كه مسيحي نبوده اما از كليساهاي نقاط مختلف بازديد مي كنند و يا تاب) مسيحياني كه به ديدن معابد بودايي ها يا ساير اديان مي روند.(سایت آفتاب)

 

تقسيم بندي انواع گردشگري مذهبي :
انواع گردشگري مذهبي را مي توان از ابعاد و جنبه هاي مختلفي تقسيم و مورد بررسي قرار داد كه هر يك از تقسيم بندي هاي زير مي تواند بر بازاريابي محصول گردشگري تاثير بسزايي داشته باشد كه در ادامه به سه مورد از اين تقسيم بندي ها از ابعاد و جنبه هاي مختلف اشاره مي كنيم

1. طول مدت اقامت:

انواع گردشگري مذهبي  از نظر طول مدت اقامت به دو دسته كلي تقسيم مي شوند:

1.       گردشگري مذهبي كوتاه مدت : عبارت است از سفري كه از نظر مكاني محدود و در فواصل كوتاه اتفاق مي افتد. هدف از اين سفر رفتن به يك مركز مذهبي با حوزه نفوذ محلي، منطقه اي و يا فرا منطقه اي و يا شركت در يك جشن مذهبي،كنفرانس مذهبي و يا جلسه ي مذهبي است كه اين نوع سفر هم به لحاظ بعد زماني و هم به لحاظ بعد مكاني كوتاه و شامل اقامت شبانه در مقصد نمي شود.

2.       گردشگري مذهبي بلند مدت : عبارت است از بازديد از مراكز مذهبي با حوزه نفوذي محلي، منطقه اي،فرا منطقه اي ،ملي و بين المللي و يا شركت در جشن ها، كنفرانس ها و يا جلسات مذهبي براي چند روز يا هفته است .

اماكن زيارتي مهم سالانه بين يك تا ده ميليون زائر (گردشگر ) را به خود جذب مي كنند كه اين تعداد هميشه در نوسان است و در طول مراسم و سالگردهاي خاص مذهبي ميزان زائران(گردشگران) افزايش ويا به علت مسائل سياسي ، ركود، جنگ كاهش مي يابد. ( ,1992 Rinschede )

2. انگيزه ها و اهداف سفر :

انواع گردشگري مذهبي از نظر اهداف و انگيزه هاي سفر به سه دسته كلي تقسيم مي شوند :
2-1 سفر به منظور بازديد از مراكز مذهبي و زيارتي همچون مساجد، كليساها ، معابد، صومعه ها،آرامگاه ها، امام زاده هاو... ( ,1992 Rinschede ) كه اين نوع سفر در اسلام به دو دسته سفرهاي عبادي و زيارتي و سفرهای تبلیغی تقسیم می گردد.سفرهای عبادی و زیارتی شامل  سفر براي زيارت خانه خدا (سفر حج )، زيارت اماكن و بقاع متبركه، زيارت آرامگاه ها و قبور، سفر براي صله ارحام و ديدار از خويشان و دوستان و عيادت بيماران،سفر براي انجام كارهاي خير و مطالعه بعثت انبياء و پيامبران، سفر براي كمك به مستمندان و رسيدگي به ايتام و نيازمندان و ... ميشود و سفرهاي تبليغي شامل تبليغ دين اسلام، سفر براي ارشاد و هدايت مردم و ... مي شود. ( سایت ویکیپدیا)
2-2 سفر به منظور شركت در كنفرانس ها ، جلسات و جشن هاي مذهبي
2-3 سفر به منظور بازديد از آثار تاريخي و معماري اماكن مذهبي و زيارتي( ,1992 Rinschede )

3. ميزان سازمان يافته بودن سفر:

از اين منظر گردشگري مذهبي را می توان به دو دسته تقسيم نمود:
3-1 اشكال سازمان نيافته گردشگري مذهبي كه عبارت است از گونه هايي از مسافرت كه افراد به تنهايي دست به آن مي زنند كه اين نوع سفرها در اديان و مذاهب مختلف به دليل آموزه هاي اين اديان به پيروانشان كمتر ديده مي شود.
3-2  اشكال سازمان يافته گردشگري مذهبي  كه اين سفرها با توجه به ويژگي هاي مشخصي سازمان دهي مي شوند كه اين ويژگي ها عبارتند از:

  • تعداد شركت كنندگان : همان طور كه در بالا اشاره شد اغلب سفرهاي مذهبي و زيارتي به صورت گروهي صورت مي گيرند به طوريكه براي بسياري از گردشگران مسافرت با يك گروه كه با آنها هم عقيده و اعتقاد هستند و يا گروه همسالان بسيار حائز اهميت مي باشد.مثل سفر زائران مسلمان به مكه مكرمه كه هر ساله به صورت گروهي در زمان خاصي انجام مي پذيرد.
  • شيوه و وسيله حمل و نقل: تا اواسط قرن 19 زائران در سراسر جهان با پاي پياده و گاه به صورت تركيبي از پياده روي و سواري ( با كشتي يا حيوان ) به مسافرت مي پرداختند( كه امروزه نيز رفتن به زيارت با پاي پياده هنوز در بسياري از مناطق، فرهنگ ها و اديان وجود دارد)
  • الگوهاي فصلي: گردشگري مذهبي نيز همچون ساير انواع گردشگري با فصل خاص پيوند خورده و در ارتباط مي باشد از جمله عوامل موثر در اين زمينه مي توان به مراسم هاي مذهبي در روزهاي يادبود، موقعيت هاي اقليمي اماكن زيارتي و تقويم كاري جمعيت محلي و ... اشاره كرد كه نقش بزرگي در فصلي بودن گردشگري مذهبي و زيارتي ايفا مي كنند. به عنوان مثال در ماه ذي الحجه افراد زيادي براي شركت در مراسم و مناسك حج به مكه مي روند.
  • ساختار اجتماعي :ساختار اجتماعي از جمله سن، جنس ، موقعيت اجتماعي و... نيز در سازمان دهي اينگونه سفرها تاثيرگذار مي باشد و به طور كلي تفاوت هايي در سن و جنسيت  زائران مذاهب مختلف ديده مي شود. ( ,1992 Rinschede )

 

ويژگي هاي سفرهاي مذهبي :
سفرهاي مذهبي نيز همچون ساير سفرها داراي ويژگي هايي  مي باشند كه در زير به چند مورد از آنها اشاره مي كنيم:
1- گردشگري مذهبي داراي اثرات منفي زيست محيطي، فرهنگي- اجتماعي كمتري نسبت به ساير گونه هاي گردشگري است كه شايد بخشي از اين ويژگي به دليل آموزه هاي مكاتب، اديان و مذاهب زائران باشد و اينكه اغلب زائران افرادي آرام، اهل صلح و مطيع قانون هستند.
2- فصلي بودن سفرهاي مذهبي و اينكه بسياري از اين گونه سفرها تنها در فصل هاي خاصي صورت مي گيرند.
3- افرادي كه دست به اينگونه سفرها مي زنند به دليل اينكه بيشتر در جست و جوي معنويات مي باشند زياد تنوع طلب نبوده و اكثرا به دنبال سادگي هستند.
4- تمامي افراد از هر طبقه اجتماعي مي توانند دست به اينگونه سفرها بزنند. به عبارت ديگر اينگونه سفرها مختص طبقه خاصي از اجتماع نيست.تا جایی که  در بسياري  از كشورهاي در حال توسعه كه گردشگري در مراحل ابتدايي خود به سر مي برد ،براي بسياري از طبقات اجتماعي، گردشگري مذهبي تنها فرصت سفر به شمار مي آيد.
همچنين اين وضعيت در جوامع متوسط و مياني كه طبقات متوسط آن از نظر مالي و از نظر اجتماعي توانايي سفرهاي طولاني را ندارند بيشتر به چشم مي خورد و وقت آزاد آنها اكثرا به وسيله بازديد از اماكن مذهبي و زيارتي پر مي شود.
5- اكثر سفرهاي مذهبي و زيارتي به صورت گروهي و جمعي و به صورت سازمان دهي شده صورت مي گيرند.
6- برخي از سفرهاي مذهبي از لحاظ اجراي فرامين مربوط به آن دين و يا مذهب ،حالت اجباري و يا تاكيدي به خود مي گيرند كه به ناچار تمامي افراد مومن به آن دين يا مذهب مجبور به اجراي آن سفر دسته كم براي يكبار مي گردند.( دقيقا نظير آنچه در دين اسلام مبني بر زيارت خانه خدا كه بر تمامي مسلمانان واجب است وجود دارد).
7- مراكز مذهبي و زيارتي مكان هايي را براي ديدار و ارتباط مردم از فرهنگ ها و مناطق  مختلف فراهم مي كنند.
8- توليد و فروش صنايع دستي قديمي، طرح ها و توليدات باستاني مناطق مختلف در مراكز مذهبي و زيارتي
9- گردشگري مذهبي داراي جنبه هاي سياسي نيز است به طوريكه بسياري از اماكن مذهبي متعاقبا اماكن ملي نيز به شمار مي آيند و بسياري از اماكن مذهبي براي برپايي جشن هاي ملي مورد استفاده قرار مي گيرند. ( ,1992 Rinschede

 منابع و مآخذ:

Meyer. Guenter (2004), "New Research Network for Islamic Tourism New Research Network for Islamic Tourism, Islamic Tourism", Issue 11.

Rinschede,Gisbert,(1992).” Forms of religious tourism and pilgrimage special interest group”.

www.aftab.ir

www.wikipedia.org

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم بهمن 1388ساعت 10:17  توسط احمد دیناری  | 

 

سفر و مسافرت از دیرباز مورد توجه بشر بوده است. گرچه در گذشته هدف از سفرهای طولانی و پرخطر تنها به زیارت و تجارت محدود می‌شده، اما امروزه با گسترش سیستم حمل و نقل، افزایش درآمد مردم، پدیدآمدن زمان استراحت و فراغت و ... این مهم امری جدایی ناپذیر از زندگی بشری مبدل گشته است. به طوری که امروزه هدف از سفر کردن بسیار تخصصی تر و پیچیده تر شده است. سفر همواره جایگاه خاصی در فرهنگ، تمدن و ادیان کشورهای مختلف و بخصوص ایران، با تمدن 7000 هزار ساله‌اش داشته است. فولکلور کشورهایی مانند ایتالیا، یونان و چین و ... پر است از افسانه‌ها، قهرمانان و آداب و رسومی که سفر نقشی کلیدی را در آن ایفا می‌نماید. در فرهنگ ایرانی - اسلامی ما نیز به طور مستقیم به فواید سفر اشاره شده است. بسیاری از ادیبان، فلاسفه و دانشمندان تمدن ما، به بررسی اثرات روحی و روانی سفر پرداخته‌اند و ان را در پدید آمدن نگرشی نو نسبت به دنیا اطراف موثر می‌دانند. انبوه سفرنامه‌ها و زندگی‌نامه‌ها نشانگر این موضوع است. آری! بسیار سفر باید تا پخته شود خامی.

طبق آمار منتشر شده توسط سازمان جهانی گردشگری، تا سال ۲۰۲۰ میلادی تعداد گردشگران در سراسر دنیا به رقمی حدود ۱‎/۶ میلیارد نفر خواهد رسید. این امر نشان دهنده گسترش روزافزون صنعت گردشگری است. به طوری که هم اکنون صنعت گردشگری پس از صنعت نفت و خودروسازی، سومین صنعت بزرگ دنیا به حساب می آید. (و پیش بینی می شود تا سال ۲۰۱۰ میلادی با پشت سر گذاشتن این دو، به بزرگ ترین صنعت دنیا تبدیل شود) اما اگر به وب سایت سازمان جهانی گردشگری مراجعه کنیم با ارقام جالبی مواجه می شویم. درآمد صنعت گردشگری در دنیا در سال ۲۰۰۵ میلادی، رقمی معادل ۶۸۲‎/۷ میلیارد دلار و تعداد گردشگران نیز در همین سال رقمی حدود ۸۰۶‎/۸ میلیون نفر اعلام شده است. این ارقام نشان می‌دهد که توجه به صنعت گردشگری و چگونگی مدیریت و
بهره‌برداری مؤثر از آن، باید جزو اولویت‌های اصلی نظام اقتصادی - اجتماعی کشورهای دارای پتانسیل گردشگری قرار گیرد، تا با بهره‌گرفتن از اثرات بی‌شمار اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ... آن، گام موثری در توسعه همه جانبه یک ناحیه، منطقه و یا کشور برداشته شود. ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای دارای پتانسیل از این امر مستثنی نیست و توسعه گردشگری در کشورمان نیازمند یک نظام مدیریتی قوی و خستگی ناپذیر است.



اما صنعت گردشگری به عنوان یک صنعت چند وجهی، متشکل از اجزا و انواع گوناگون است. یکی از انواع گردشگری، که امروزه نیز بسیار رونق یافته است، گردشگری فرهنگی است. در این مقاله بر آنیم که در ابتدا تعریف درستی از گردشگری فرهنگی ارائه کرده و سپس با بررسی انواع آن، سیستم مدیریتی مناسب توسعه این نوع از گردشگری را بیان کنیم. در این مقاله سعی شده است تا کشور عزیزمان ایران را مورد مطالعه موردی قرار داده و گردشگری فرهنگی را با توجه به فرهنگ و تمدن شرق و به خصوص ایران بررسی کنیم. بدون شک فرهنگ و تمدن شرقی پتانسیل بالایی را در توسعه گردشگری فرهنگی دارد و با توجه به این که اثرات منفی توسعه این نوع گردشگری (که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم) بسیار کمتر از انواع دیگر گردشگری بوده و اثرات مثبت آن بیشتر، توسعه گردشگری فرهنگی می‌تواند یک استراتژی مناسب در توسعه صنعت گردشگری برای بسیار از کشورهای آسیایی و به خصوص ایران باشد. بدیهی است به بسیاری از موارد تنها اشاره‌ای کوتاه و گذرا داریم و توضیح بیشتر آنها نیازمند مقاله‌های تخصصی‌تری است که در این فرصت کوتاه نمی‌گنجد.

گردشگری فرهنگی از دو عبارت گردشگری و فرهنگ تشکیل شده است. به منظور اینکه تعریف ملموس‌تری از گردشگری فرهنگی داشته باشیم، بهتر است ابتدا اجزا تشکیل دهنده آن را تعریف کنیم و سپس به تعریف مستقیم آن بپردازیم. تعاریف متعددی از واژه گردشگری وجود دارد. اما به نظر می‌رسد جامع‌ترین آنها تعریفی باشد که توسط خود سازمان جهانی گردشگری ارائه شده است. بر طبق این تعریف، گردشگری به فعالیت سفر یک شخص به منطقه‌ای خارج از محل زندگی خود تا یکسال ادامه پیدا نکند و با هدف تفریح، تجارت و یا سایر اهداف باشد، گفته می‌شود. تعداد آنها بسیار زیاد است چیزی در حدود 160 تعریف! در ادامه تعدادی از مهمترین تعاریف را بیان می‌کنیم. مارگارات مکید فرهنگ را مجموعه‌ای از رفتارهای آموختنی، باورها، عادات و سنت‌های مشترک میان افراد می‌داند که به صورتی متوالی توسط فردی که وارد آن جامعه می‌شود، آموخته و به کار گرفته می‌شود. ادوارد ساپیر نیر فرهنگ را مجموعه‌ای از معناها که یک گروه معین به مدد آن با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند، می‌داند. گرت هافستد نیز فرهنگ را اینگونه تعریف می‌کند: فرهنگ برنامه‌ریزی جامع ذهن است که به جداسازی اعضای یک گروه می‌انجامد. اما شاید بهترین تعریف از فرهنگ، تعریفی باشد که ادوارد تیلور ارائه داده است. از نظر تیلور فرهنگ مجموعه‌ای پیچیده از باورها، هنرها، اخلاق، حقوق، ارزش‌ها، آداب و رسوم و دیگر قابلیت‌ها و عاداتی است که انسان به عنوان عضوی از جامعه کسب می‌کند.

اکنون در بررسی گردشگری فرهنگی باید توجه کرد که دو گرایش عمده در بازار گردشگری وجود دارد. یکی بازار انبوه (که گردشگری انبوه را شامل می‌شود) و دیگری بازاری با علایق ویژه به هنر، میراث و فرهنگ. گردشگری فرهنگی جزو گروه دوم است. بر طبق تعاریف موجود، گردشگری فرهنگی مجموعه‌ای از مکان‌ها، سنت‌ها، هنرها، جشن‌ها و تجاربی است که یک کشور و مردم آن را به تصویر می‌کشد و تنوع و شخصیت آن کشور را منعکس می‌کند.

شاید بتوان گفت گریسون کیلر در همایشی که در کاخ سفید برگزار شد به بهترین شکل گردشگری فرهنگی را تعریف کرد: «ما واقعاً نیاز داریم که درباره گردشگری فرهنگی فکر کنیم. زیرا در واقع هیچ نوع دیگری از گردشگری وجود ندارد! گردشگری فرهنگی معنای اصلی گردشگری است. مردم برای دیدن فرودگاه‌ها، رستوران‌ها، هتل‌ها و دیگر تسهیلات تفریحی به آمریکا نمی‌آیند بلکه آنها برای دیدن فرهنگمان می‌آیند. فرهنگ بالا، فرهنگ پائین، متوسط، چپ، راست، واقعی ... و یا خیالی. آری! آنان برای دیدن آمریکا می‌آیند.»

گر چه ممکن است تعریف او خیلی مبنای علمی مستحکمی نداشته باشد اما به راستی حقیقت گردشگری فرهنگی را بیان کرده است.

این تعریف در مورد کشور ایران نیز موضوعیت دارد. بسیاری از گردشگران برای دیدن آداب و رسوم ما، لباس پوشیدن ما، معماری ما، دین ما و بسیاری دیگر از اجزای فرهنگی ما، به ایران می آیند. آنها به ایران می‌آیند تا در فضای مسجد جامع اصفهان، فلسفه و عرفان اسلامی را جست و جو کنند و شاید لحظه‌ای از فضای ماشینی و تاریک دنیای صنعتی رهایی جویند. به تخت جمشید می‌روند تا با تمدن چند هزار ساله ایران آشنا شوند و انگشت تعجب بر دهان بگذارند. به دیدن فرهنگ فولکلور ما می‌روند تا زیبایی زندگی ایرانیان را لمس کنند. آنان به دنبال آرامش‌اند. به دنبال آرامش روح. آنها آرامش روح را در فرهنگ ما می‌جویند. به راستی ما تا چه اندازه قدر این گنج گرانقیمتمان را می‌دانیم؟

 گونه شناسی جاذبه‌های فرهنگی

اگر بخواهیم به طور تخصصی‌تر گردشگری فرهنگی را بررسی کنیم، باید اجزای آن را بشناسیم. ما در گونه‌شناسی جاذبه‌های گردشگری فرهنگی هشت مورد عمده را طبقه بندی می‌کنیم. این موارد عبارتند از: سایت‌های باستان شناسی، تاریخی و فرهنگی، الگوهای خاص فرهنگی، هنرها و صنایع دستی، فعالیت‌های جذاب اقتصادی، اماکن شهری جذاب، موزه‌ها، فستیوال‌ها و رویدادهای فرهنگی و در آخر هم آداب و رسوم مهمان‌پذیری ساکنان. هر یک از این انواع جاذبه‌ها، ویژگی‌ها و خصوصیات خاص خود را دارد. خوشبختانه ایران از نظر جاذبه‌های فرهنگی بسیار غنی است و از لحاظ پتانسیل‌های فرهنگی در بین ۱۰ کشور اول دنیا قرار دارد.



شامل یادمان‌های ملی و فرهنگی، ساختمان‌های تاریخی، ساختمان‌های مهم مذهبی و مکان‌هایی که در آن یک اتفاق مهم تاریخی یا مذهبی رخ داده باشد. فرهنگ شرقی به علت قدمت بسیار زیاد خود، موارد بسیاری از این گونه را داراست. انواع معابد بودایی، مساجد اسلامی، کاخ‌ها و ساختمان‌های تاریخی، آرامگاه‌ها و مقبره‌ها، تپه‌ها و سایت‌های باستانی، اماکن مقدس مذهبی و... از جمله آن هستند. جذابیت این نوع از منابع گردشگری فرهنگی، به علت قدمت تاریخی یا ارزش مذهبی و ملی آن است. به طوری که گاهی معرف یک ملت، یک قوم یا یک تمدن هستند. به عنوان مثال تخت جمشید یا پارسه، به عنوان مظهر تمدن و فرهنگ ایرانی در بین جهانیان محسوب می‌شود یا مساجد ایرانی به نوعی، گونه‌ای خاص از معماری اسلامی را شامل می‌شوند. بازدید از مناطق جنگی یا اماکنی که در گذشته اتفاقی خاص در آن جا حادث شده نیز در این گروه جای می‌گیرند.

 الگوهای خاص فرهنگی:

الگوهای خاص فرهنگی به سنت‌ها و شیوه‌هایی از زندگی گفته می‌شود که برای گردشگران جالبند. این الگوهای فرهنگی شامل آداب و رسوم، لباس، جشن‌ها، شیوه‌های زندگی، اعتقادات مذهبی و فعالیت‌هایی که بیشتر در زندگی روستایی و به ندرت در زندگی شهری مشاهده می‌شود، هستند. معمولا به علت تفاوتی که در الگوهای خاص فرهنگ شرقی با دیگر نقاط دنیا وجود دارد، فرهنگ شرقی برای عمده گردشگران اروپایی و آمریکایی بسیار جذاب است. حتی به علت پهناور بودن قاره آسیا، این الگوها برای خود مردم این قاره نیز دارای جذابیت است. بسیاری از گردشگران از دیدن شیوه لباس پوشیدن و آداب و رسوم مردم یک روستا در دل کویر ایران بسیار لذت می‌برند. آنها سختی سفر را تحمل می‌کنند تا بدانند اعتقادات مذهبی ایرانیان چگونه است؟ آنها چگونه زندگی می‌کنند؟ چگونه شادی می‌کنند؟ چگونه عزاداری می‌کنند و... نکته دیگری که در این نوع از گردشگری فرهنگی برای گردشگران جذاب است، سادگی و بی آلایشی فرهنگ و تمدن شرقی است. به طوری که آنها پاکی و تصفیه روحی را در این نوع از زندگی می‌جویند.



 هنرها و صنایع دستی:
اشکال مختلف هنرهای اجرایی شامل رقص‌های محلی، موسیقی، تئاتر و هنرهای تجسمی از قبیل نقاشی و مجسمه‌سازی در این گروه جای می‌گیرد. بدون شک زیبایی و اصالتی که هنر شرق دارد، در هیچ جای دنیا یافت نمی‌شود. ایران نیز یکی از تاثیرگذارترین تمدن‌ها در هنر شرق است. شاید برای توضیح همین یک جمله کافی باشد: هنر نزد ایرانیان است و بس، ... و به راستی هنر نزد ایرانیان است. در میان رشد بی‌رویه موسیقی‌های گوناگون، موسیقی سنتی ایرانی همواره جایگاه خود را حفظ کرده و به عنوان یک موسیقی فلسفی و عرفانی خود را نشان داده است. رقص‌های محلی ایرانیان بسیار جذاب و متنوع هستند و نمایش‌های ملی ما از جمله تعزیه، در آثار معنوی جهانی ثبت شده‌اند. یکی از ویژگی‌های مهم هنر ایرانی منحصر به فرد بودن آن است. یعنی شبیه هیچ هنر دیگری نیست و به نوعی منعکس کننده تمدن ایرانی - اسلامی است.

 فعالیت‌های جذاب اقتصادی

یکی از انواع خاص گردشگری فرهنگی مشاهده، توصیف و یا به تصویر کشیدن پاره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی جذاب از قبیل پرورش گیاهان و محصولات کشاورزی، داد و ستد در بازارهای سنتی، به کار بردن تکنیک‌های خاص برای شکار و یا ماهیگیری و... است. به عنوان مثال مراسم گلاب گیری در قمصر کاشان یکی از انواع فعالیت‌های جذاب اقتصادی است. به طوری که روند تولید گلاب برای بسیاری از بازدیدگنندگان جالب است و در انتها ممکن است محصول تولید شده را خریداری کنند. امروزه بسیاری از گردشگران برای بازدید از بازارهای سنتی و تاریخی، به مقاصد گوناگون سفر می‌کنند تا ضمن خرید از این بازارها با فضای تجاری و شیوه دادوستد آنها نیز آشنا شوند.

 اماکن شهری جذاب

در مقابل جذابیت‌هایی که اماکن روستایی دارند پارک‌ها، مراکز فرهنگی، سالن‌های نمایش، گالری‌های هنری، حمل و نقل و بسیاری دیگر از عناصر شهری نیز می‌توانند دارای جذابیت باشند. در بعضی از شهرها اجرای هنرهای مختلف، بازی‌ها، اپراها، کنسرت‌های موسیقی و... جذابیت‌های عمده‌ای را هم برای ساکنین محلی و هم برای گردشگران ایجاد می‌کنند. به عنوان مثال حمل و نقل آبی در بسیاری از شهرها که دارای رودخانه‌ها و کانال‌های گوناگون هستند، منبع خوبی برای جذب گردشگر است. لزوم توسعه شهری در راه رسیدن به این نوع از گردشگری فرهنگی اهمیت ویژه ای دارد. این امر نیازمند مدیریتی قوی و علمی و برپایه علم شهرسازی است.

 موزه‌ها
موزه‌ها معمولا در مکان‌های شهری و با موضوعات مختلفی همچون باستان شناسی، تاریخی، قوم نگاری، تاریخ طبیعی، هنری، صنایع دستی، علم و تکنولوژی، صنعت و... برپا می‌شوند. در کنار موزه‌ها می‌توان فروشگاه‌های لوازم قدیمی و عتیقه‌ها را نیز در این طبقه قرار داد. بدون شک دیدن موزه ایران باستان و موزه اسلامی برای بسیاری از گردشگران خارجی و حتی گردشگران داخلی دارای جذابیت است. در این جا نیز می‌توان اشاره کرد که تمدن و فرهنگ شرقی به علت همان قدمت بسیار زیاد خود از لحاظ ابزار و لوازم تاریخی بسیار غنی است. نکته دارای اهمیت در این بحث توجه به مدیریت موزه‌ها و این فروشگاه‌های خاص است. به طوری که درصد بالایی از موفقیت موزه‌ها در جلب مخاطب به معماری، امکانات و تسهیلات، شیوه مدیریتی و به طور کلی کیفیت آن بستگی دارد. متاسفانه در ایران به اندازه کافی به موزه‌ها توجه نمی‌شود و بسیاری از آنها تنها به انبار تبدیل شده‌اند.

 فستیوال‌ها و رویدادهای فرهنگی

انواع و اقسام جشنواره‌های فرهنگی و هنری، راهپیمایی‌های سالانه و کارناوال‌ها در این گروه جای می‌گیرند. امروزه بسیاری از تورهای نمایشگاهی و جشنواره ای طراحی شده‌اند که طی برگزاری جشنواره و یا نمایشگاه بازدیدکنندگان را به دیدار از این رویدادهای فرهنگی می‌برند. مراسم عزاداری عاشورا یکی از انواع مطرح این نوع رویدادهاست که با توجه به ارزش مذهبی و تاریخی آن، می‌تواند جذابیت خاصی برای گردشگران خارجی داشته باشد و ضمن آشنا کردن آنها با دلایل این عزاداری‌ها، آداب و رسوم آن را نیز به معرض نمایش بگذارد. با توجه به انواع جشن‌های خاصی که در کشور ما برگزار می‌شود. توسعه این نوع از گردشگری فرهنگی می‌تواند بسیار مفید باشد.

 آداب و رسوم مهمانپذیری ساکنان
یکی از جذابیت‌های واقعی برای گردشگران، دوستانه بودن و شخصیت مهمانپذیری ساکنین محلی در برخورد با آنهاست. گردشگران از این که در جامعه میزبان مورد احترام قرار گیرند و به شیوه ای سنتی و بومی مورد استقبال و پذیرایی قرار گیرند بسیار لذت می‌برند. اگر چه معیاری برای اندازه‌گیری نوع و کیفیت این امر وجود ندارد اما با آموزش ساکنان محلی می‌توان آنها را برای پذیرش گردشگر آماده کرد
دکتر حسن تقی زاده انصاری
میراث آریا.

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم بهمن 1388ساعت 11:52  توسط احمد دیناری  | 

 

دکتر کریم خسرویان_ مطابق آمار و واقعیت‌های موجود در بررسی‌های اقتصادی جهان، پس از گذشت دهه‌های اقتصادی ماشین، صنایع مکانیکی، کامپیوتر و تجارت‌های مختلف، هم اکنون در دهه اقتصادی صنعت توریسم قرار گرفته‌ایم. در نتیجه با توجه به فشارهای روانی که به دلیل ماشینی شدن زندگی بشر بر آحاد مردم وارد می‌شود و از آنجاییکه انسان‌ها در هر جای دنیا پس از کار طاقت فرسا با سیستم‌های مکانیکی و الکترونیکی، نیاز مبرم به سیاحت، گردش و آرامش سفر خواهند داشت، در دهه‌های آینده شاهد رشد فزاینده و شتابناک این صنعت خواهیم بود.

در سال‌های گذشته برای ساماندهی صنعت توریسم و ایجاد آرامش مورد انتظار برای مسافر و توریست نیاز به طراحی علوم مرتبط با این صنعت احساس شد. شبکه آموزش جهانگردی آسیا و اقیانوسیه APETIT ، با همت صاحب‌نظران، علاقمندان و اندیشمندان این صنعت در سطح بین‌المللی تاسیس و این صنعت را در فرآیند علمی و آموزشی حمایت کرد. در کشور ما نیز با توجه به جاذبه‌های مختلف توریستی از جمله معماری‌هایی بی‌بدیل، وجود تاریخ هفت هزار ساله نانوشته و دو هزار و پانصد ساله مکتوب و مستند، منابع طبیعی، آب و هوای چهار فصل، جاذبه‌های اکوتوریسمی، دریا، جنگل، کویر و ... این صنعت از چهار دهه قبل سازماندهی شده و موضوع آموزش رشته‌های مختلف قرار گرفت. نهایتا در سال ۱۳۷۸ این آموزش‌ها به بخش خصوصی واگذار شد که مسلما حضور بخش خصوصی در اجرا توفیق این امر را مضاعف کرد.

برای شناخت توسعه و گسترش این صنعت و علوم مربوطه، باید متناسب با رشد صنعت توریسم توسعه و تقسیم‌بندی تخصصی این علم را نیز مدنظر داشت و از ظرفیت‌های دانشگاهی، آموزش‌های کوتاه‌مدت و آموزش‌های ضمن خدمت و مستمر برای رعایت تناسب رشد صنعت و ارتقا علمی آن بهره جست. چه در غیر این صورت شاهد آسیب دیدن این صنعت خواهیم بود و آسیب ‌به صنعت توریسم آسیب به روح و روان و آرامش انسان‌ها است.

در تعاریف این علم و در تقسیم‌بندی کلاسیک یکی از جاذبه‌های بسیار مهم که مورد توجه اغلب مردم دنیا است، توریسم فرهنگی خود دارای شاخه‌های بسیار متعددی است که کشور ایران در تمامی ابعاد آن دارای پتانسیل‌های فراوانی است. ایران با تاریخ و فرهنگ کهن خود آنچنان مملو از غنای فرهنگی است که می‌تواند برای سال‌های طولانی جاذبه‌های نامکرر و مطابق با سلیقه تمام مردم جهان را ارایه کند. این جاذبه‌ها در عرصه فرهنگی، فولکلور،‌ آداب و سنن اصیل و کهن، جشن‌ها، آیین‌ها و مراسم ریشه‌دار حکایت از حلاوت‌های زندگی بشر با تاریخ پرفراز و نشیب‌ این سرزمین و رشد فرهنگی انسان‌ها و تاریخ تمدن انسان‌، ایران و ایرانی دارد.
گردشگری فرهنگی نوعی از گردشگری است که مسافر در آن به جستجو، فراگیری و تجربه فرهنگ حال و گذشته جامعه خود یا دیگران می‌پردازد. گردشگران فرهنگی انگیزه‌های متعددی برای سفر خود دارند که به قسمت کوچکی از این انگیزه‌ها اشاره می‌شود:
▪ گروهی از گردشگران به دلیل علاقه به اصل تاریخ و فرهنگ به سرزمین‌های مختلف سفر می‌کنند.
▪ گروهی از توریست‌های فرهنگی جهت شناخت روحیات ملل مختلف سفر می‌کنند.
▪ گروهی از این گردشگران به منظور تحقیق و پژوهش در رشته تخصصی خودشان و بهره‌گیری از علوم و فرهنگ مرتبط با این علم در سایر ملل سفر می‌کند.
▪ با توجه به اینکه داشتن آگاهی و اطلاعات برای هر انسان امتیاز محسوب می‌شود. برخی از گردشگران فرهنگی جهت افزایش اطلاعات خود و مطرح کردن این اطلاعات عینی و شهودی در جلسات و مجامع مختلف اقدام به این سفرها می‌‌کنند.
▪ انگیزه و دلایل سفرهای فرهنگی به تعداد تفکر این مسافران بوده و مسلما در این مقوله نمی‌گنجد.

● بررسی ابعاد اقتصادی توریسم فرهنگی

در بسیاری از باورها چنین به نظر می‌رسد که هر جا سخن از فرهنگ به میان می‌آید باید بعد اقتصادی موضوع کنار گذاشته شود، اما در صنعت توریسم به کار بردن لفظ توریسم فرهنگی، دلیلی برای جدایی این مقوله از انتفاع و مسائل اقتصادی نیست.

توریسم فرهنگی و به طور کلی صنعت جهانگردی مضافا بر اینکه یک مقوله روحی، روانی و فرهنگی به شمار می‌رود، متناسب با سیستم‌های مختلف و وجود یا ایجاد عوامل جذب توریسم یک فعالیت اقتصادی سودآور بوده و امروزه سومین صنعت پردرآمد دنیا محسوب می‌شود. در این میان توریسم فرهنگی که به علت گستردگی و ظرافت خویش آمیخته با باورهای گردشگر است، می‌تواند ضمن درآمدزایی بالا به ایجاد صلح بین ملل مختلف بیانجامد که این خود به لحاظ تامین آسایش بشر و ابعاد اقتصادی که در بر دارد قابل بررسی و توجه است و باید در آموزش‌ دوره‌های مختلف مورد توجه سیستم‌های آموزشی اساتید و دست اندرکاران قرار گیرند.

● اشتغال و کارآفرینی در صنعت توریسم

در دنیا امروز چه در کشورهای توسعه یافته و چه در کشورهای در حال رشد بزرگترین امتیاز برای هر صنعت هر سازمان و هر فرد داشتن تفکر و خلاقیت برای کارآفرینی است. تفکر کارآفرینی موجب اشتغال‌زایی و در نهایت رفع بیکاری و کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی می‌شود. تفکر کارآفرینی کلید رشد و توسعه اقتصادی هر کشور شناخته شده است. در سال‌های گذشته دولت‌های کشورهای مختلف به طور جدی به تشویق تفکر کارآفرینی پرداخته‌اند چرا که ارتقا کشور و رشد ملت در گرو کار، اشتغال و بهره‌وری نهفته است .

یکی از شاخه‌های موثر در اشتغال‌زایی صنعت توریسم، توریسم فرهنگی است، چرا که گردشگران علاقمند به فرهنگ ملل، خود داری فرهنگ‌های مختلف، نیازها، سلایق و خصوصیاتی هستند که کشور میزبان ‌باید برای ارائه خدمات توریستی و معرفی فرهنگ خویش به گونه‌ای خود را با فرهنگ میهمانش مطابقت دهد تا جذابیت، حلاوت و اصالت فرهنگ خود را به صورت واقعی، کامل و هنرمندانه به توریست علاقمند منتقل کند.

اما هیچگاه نمی‌توان برای رسیدن به این مقصود با تعداد معدودی از افراد جامعه به این سمت حرکت کرد. بلکه باید آموزش‌های عمومی در جامعه توسط استادان رسانه‌های عمومی، ارگان‌ها، سازمان‌ و وزارتخانه‌های مرتبط صورت پذیرد.

علاوه بر آموزش‌های عمومی ضرورت دارد جوانان علاقمند زیادی را تحت آموزش‌های تخصصی قرار داد و به دلیل ظرافت، نظم، گستردگی و فنون و روان‌شناختی و جامعه‌شناسی این رشته که قبلا نیز اشاره شده باید کشور از یک استراتژی تعریف شده دقیق مبتنی بر یک مدیریت علمی به روز و پویا در این زمینه برخوردار باشد.
به دلیل تعدد شاخه‌های این رشته افراد زیادی از اقشار جامعه علی‌الخصوص جوانان تحصیل کرده و علاقمند در سطح کشور جذب شده در حقیقت گام بزرگی جهت تحقق تفکرآفرینی و اشتغالزایی برداشته خواهد شد.

● لازمه توسعه توریسم فرهنگی

حمایت‌ دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی از سیستم‌ها و مراکز آموزشی مرتبط و کارآفرینان در زمینه توریسم فرهنگی در فرآیند توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در توسعه توریسم فرهنگی کشور جز الزامات این فرآیند محسوب می‌شود. در کشورهای توریست‌پذیر و در جوامعی که بخش عمده‌ای از درآمد دولت را به صنعت توریسم اختصاص داده‌اند، سیاستگذاران دولت‌ها بر پایه حمایت از دست‌اندرکاران و گردانندگان چرخه این صنعت قرار گرفته است. این حمایت‌ها می‌تواند به دو بخش تقسیم شود:

الف) حمایتهای معنوی
▪ بسترسازی و ترویج فرهنگ گردشگری در سطح جامعه
▪ نشان دادن تاثیرگذاری مادی و معنوی صنعت توریسم در زندگی همه شهروندان
▪ نشان دادن اهمیت رشته‌های تحصیلی مرتبط با صنعت توریسم برای جوانان و امکان اشتغالزایی فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها
▪ ارتقا جایگاه علمی و اجتماعی استادان و متولیان آموزش رشته‌های صنعت توریسم
▪ برگزاری کنگره‌های بین‌المللی، برپایی سمینارهای ملی و سمپوزیوم‌های تخصصی
▪ ایجاد امکانات تبادل استاد، دانشجو و تکنولوژی صنعت توریسم فیمابین کشورها و ملل مختلف
ب) حمایت‌های مادی
▪ سرمایه‌گذاری جهت تدوین و یا اصلاح ساختاری در مباحث توریسم
▪ برنامه‌ریزی، سیاستگذاری و نظارت کامل بر روند صنعت و عدم دخالت در اجرای برنامه‌های صنعت توریسم توسط دولت(خصوصی‌سازی واقعی)
▪ اختصاص اعتبار و بودجه کافی برای امور پژوهشی در صنعت توریسم
▪ امکان دسترسی سریع و سهل به تسهیلات اداری و مالی جهت متقاضیان و ایجاد مراکز آموزشی، امکانات توریستی اعم از هتل، هتل آپارتمان، اصلاح ساختار ناوگان ترابری مطابق با استانداردهای بین‌المللی و سایت‌های مختلف توریستی

▪ سرمایه‌گذاری برای تبلیغات و آموزش‌های عمومی و ایجاد شبکه‌های آموزشی مکانیزه و الکترونیکی از راه دور

همانطوری که اشاره شد ایران با داشتن پتانسیل‌های قابل طرح اعم از شهودی، تصویری، طبیعی، فرهنگی و سایر قابلیت‌ها، دارای جذابیت‌های ویژه برای جهانگردان، خصوصا جهانگردان فرهنگی و مورد توجه بخش بزرگی از سیستم توریسم جهان است. از سوی دیگر با عنایت دولتمردان و متولیان صنعت توریسم در ایران خصوصا مسولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور که در راس آن معاون رئیس جمهور قرار گرفته است و با برنامه‌ریزی‌ توسعه یافته و توجه ویژه به صنعت و تلاش‌های شبانه‌روزی معاونین، مشاوران، مدیران و مسوولین واحدهای مختلف بستر برای پذیرش توریست فرهنگی و توسعه صنعت توریسم خصوصا در عرصه توریسم فرهنگی آماده شده است.

سرمایه‌گذاران، مدیران، دست‌اندرکاران بخش خصوصی اعم از مدیران واحدهای آموزشی، هتلداران، آژانس‌های مسافرتی و مدیران سایت‌های مختلف توریستی با اعتقاد به غنای فرهنگی، حاکمیت اخلاق در جامعه اسلامی ایران برخورداری ملت ایران از آموزه‌های الهی و تبعیت از دین مبین اسلام، سرشار از گفته‌ها و ناگفته‌های زیبای میزبانی، میهمان‌نوازی، تاریخ و تمدنی بس طولانی و پرافتخار در کنار متولیان و مدیران دولتی، ایران را شاهد شکوفایی این صنعت خواهند کرد.

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم بهمن 1388ساعت 11:49  توسط احمد دیناری  | 

سايتهاي مهم گردشگري

 

سايت تخصصي ميراث فرهنگي و گردشگري                                             www.iranchto.ir 

ياتا  (انجمن حمل ونقل بين المللي)                                                           www.iata.org

سازمان حفاظت محيط زيست                                                                www.irandoe.org

سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي وگردشگري                                              www.ichto.ir

كميته ملي طبيعت گردي                                                               www.iranecotourism.ir

سازمان جهاني جهانگردي                                                                         www.unwto.org

خبرگزاري ميراث فرهنگي،صنايع دستي وگردشگري                                         www.chtn.ir

سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي وگردشگري خراسان رضوي                   www.chto-khr.ir

بنياد ايرانشناسي                                                                           www.iranologyfo.com  

نشريه طبيعت گردي                                                                     www.tabiatgardy.com                           

سازمان مناطق گردشگري                                                                             www.tao.ir

مركز گردشگري علمي فرهنگي دانشجويان ايران                                                www.istta.ir

سايت رسمي بين المللي گردشگري ايران www. Tourismiran.ir                                            

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم بهمن 1388ساعت 11:45  توسط احمد دیناری  | 

سير تحول هتل در جهان
صنعت هتلداري نوين آغاز خود را به كشورهاي اروپايي بويژه سوييس مديون است. اين صنعت در ساختمانهاي كوچك و محق كه براي گشودن آنها ازكليدهاي چوبين استفاده مي‌شد، شكل گرفت و در همين هتلهاي كوچك انواع خدمات و سرويسها به مشتريان عرضه مي‌گرديد. دارندگان هتلها بيشتر طبقه ثروتمند و اشراف بودند.
اين مراكز هتل خوانده نمي‌شدند و كلمه Hotel از حدود سالهاي 1760 ميلادي براي ناميدن اين مراكز بكار گرفته شد. اين واژه خود از كلمه هاستل (Hostel) مشتق شده است كه در همان سالها و در انگلستان براي ناميدن اين مراكز به كار مي‌رفت. در آمريكا مكان‌هاييكه به اين منظور اختصاص مي‌يافت را با واژه Inn مشخص مي‌كردند (واژه Inn در زبان انگليسي به مفهوم كاروانسرا، مسافرخانه، ميهمان‌خانه و گاه به معني منزل به كار برده مي‌شود) و همراه با اين كلمه در مواردي مشابه از عبارت COFFEE HOUSE استفاده مي‌شد.


رشد واقعي و تكامل اين صنعت در آمريكا با گشايش سيتي هتل در نيويورك در سال 1794 آغاز شد و اين نخستين ساختماني بود كه به ارائه خدمات مربوط به هتلداري اختصاص مي‌يافت. فعاليتهاي اين مركز به ايجاد انگيزش و رقابت در ميان شهرهاي ديگر انجاميد بطوريكه سرمايه‌داران متعدد به اين صنعت روي آوردند و هتلهاي چندي تأسيس كردند در اين هنگام بود كه بر تعداد هتل‌ها افزوده شد. اما گسترش افسانه‌اي و شگفت‌آور اين صنعت به سال‌هاي قرن بيستم برمي‌گردد.
سال 1930 با رويدادي غم‌انگيز براي اين حرفه همراه شد به طوري كه چنان ركور سرد و سنگيني بر آن تحميل شد كه سرمايه‌داران اميد اندكي به بهبود آن داشتند ولي آغاز جنگ جهاني دوم باعث شد كه رونقي سريع و شگفت‌آور در اين صنعت بوجود آيد. اين هماي سعادت در تمامي دوران جنگ و تا آغاز دهه 1950 بر بام همه مراكزي كه هتل ناميده مي‌شدند در پرواز بود و رشد و شكوفايي آنها ادامه داشت، اما بحث مراكزي به نام «متل‌ها» كه فقط به آمريكاي شمالي محدود مي‌شد با مقوله مذكور جدا بود.
كارهاي جمعي و گسترش سرمايه‌ها به منظور تأسيس هتل‌هاي زنجيره‌اي در همان سالها شروع شد و اين پديده با عارضه‌اي نيز همراه شد. بدين ترتيب كه دارندگان هتل‌هاي كوچكتر خود را در مبارزه براي بقا با سرمايه‌داران بزرگ، از بين رفته مي‌ديدند. اين صنعت در ابعاد و مليتهاي مختلف توسعه مي‌يافت و هتل‌هاي زنجيزه‌اي بين‌المللي مي‌توانستند تخصص، تكنولوژي و بازاريابي را به خود اختصاص دهند كه دارندگان هتل‌هاي كوچك و منفرد از اين امتياز بي‌بهره‌ بودند و راهي نداشتند غير از آنكه به هتل‌هاي زنجيره‌اي مانند شرايتوان، هيلتون، هايت، هاليد‌ي اين، رامادار اين و غيره بپيوندند.
رونق و گسترش هتلهاي بزرگ روزافزون است به طوري كه نمي‌توان بر آن پاياني متصور شد در اين گونه هتلها ارائه خدمات و برآوردن نياز مشتريان و ميهمانان به بهترين وجه صورت مي‌گيرد و همواره سعي در اين است كه سرويس و خدمات بهتر و كاملتري در اختيار ميهمانان قرار گيرد و رضايت آنها بيش از پيش فراهم شود.

گراند هتل
همزان با پيشرفت صنعت در اروپا و بوجود آمدن راه‌آهن و ارتباطات وسيع همچنين توسعه وسايل ارتباطي و بسط و تجارت و بالاخره ظاهر شدن طبقه جديد اجتماعي (بورژوا)، همه و همه علل اصلي بوجود آمدن اين فرم جديد هتل گرديدند.
گراند هتل‌ها را مي‌توان جلوه‌گاه عظمت همه اين ارزشهاي اجتماعي جديد دانست. اين زمان نه تنها بقاي خانواده‌هاي بزرگ، نجبا، شاهزادگان و حكمرانان هنوز مورد احترام بودند. بلكه هدف اصلي جلب طبقه جديد شهري در فضاي معماري جديدي بود كه از امكانات مالي وسيعي برخوردار بودند. كميت و كيفيت احترام در گراند هتل‌ها در رابطه با مقدار سرمايه و اعتبار بانكي اشخاص قرار گرفت.



هتل‌هاي امروزي
آشنائي با مطالب قبلي و فلسفه مهمانداري آن در گذشته و تحولات اين فلسفه در دوره هاي مختلف و همچنين تأثير اين دگرگونيهاي فكري روي اين مجموعة معماري، به ما امكان مي‌دهد با ديد وسيع‌تري هتل‌هاي جديد را مطالعه نمائيم.
آنچه امروز به عنوان يك هدف اصلي در هتل‌هاي جديد مورد توجه طراحان مي‌باشد، موضوع راحتي مهمانان است، يعني محيطي خلق نمائيم كه هرچه بيشتر گرم و شاد و فاميلي باشد و از همان امتيازات و تسهيلات زندگي فاميلي برخوردار باشد. فضاهاي فردي يا دسته‌جمعي آن بتواند نيازهاي فيزيكي و ادراكي تازه واردين را جوابگو باشد، نه مانند سالنهاي مجلل گراند هتل‌ها مربوط به پنجاه سال پيش كه فقط جلوه‌گاه يك زندگي پرزرق و برق تشريفاتي بود و تنها مي‌توانست در اختيار تعداد معدودي قرار گيرد. امروزه سعي گرديده كه اين وضع دگرگون شده وكليه افراد بتوانند بسادگي از اين مجموعه استفاده نمايند.
در هتل‌هاي جديد رابطه و تماس بين كاركنان هتل و ميهمانان به حداقل خود رسيده است. اين موضوع به علت پيشرفت تكنيك، تجهيزات و تأسيسات آن مي‌باشد. از طرف ديگر نحوه اين برخورد هم با شكل قبلي خود بكلي متفاوت است. آن تشريفات و احترامات و تعارفات ساختگي به تعداد زيادي از ميان رفته و روابط صحيح‌تر و انساني‌تر جانشين آن گرديده است.
از طرف ديگر بايستي توجه داشت كه عظمت و ابهت گراند هتل‌ها با آن همه ظرافت كاريها و زيبائيهاي دروني آن امروزه همگي از بين رفته و فضاهاي سالم‌تر و كوچكتر جانشين آن گرديده است.
حتي مي‌توان گفت از نظر معماري بسيار سردتر و بي‌روحتر از وضع قبلي آن گرديده است، مخصوصاً در حدود سالهاي 1940 ـ 1930 مجموعه‌هايي كه بعنوان هتل توسط نهضت راسيوماليسم بنا گرديده خشكي و ماشيني بودن آن كاملاً بچشم مي‌خورد.
در هر صورت فلسفه هتل‌داري، امروزه در جهت از بين بردن روابط خاص و تشريفاتي گراند هتل‌ها مي‌باشد.
امروزه براي جوابگويي به احتياجات و امكانات مالي مختلف، مجموعه عظيم و حجيم گراند هتل‌ها را به فضاهاي كوچكتر ساختماني مبدل نموده و در بافت شهري پخش نمايند، تا براي صدور گوناگون زندگي امروزي متناسب باشد.
نحوه پخش اين مجتمع‌ها در بافت شهري و اطراف آن و يا در امتداد اتوبانها درست شبيه موقعيت اقامتگاههاي اوليه (كاروانسراها، قهوه خانه‌ها، مسافرخانه‌ها) ميباشد كه در بافت‌هاي قديمي و يا در كنار جاده‌ها قرار داشته‌اند و در اشكال مختلف هتل‌هاي امروزي مثلاً از نوع (خانه جوانان) يا پانسيون ارزانترين اقامت مي‌باشد و در آن هركس كارهاي مربوط به خودش را شخصاً انجام مي‌دهد و يا در زيدانس كه بصورت آپارتمانهاي كوچك و مجهزي در اختياز مهمانان قرار ميگيرند.
همچنين در هتل‌ها يا پناهگاههاي كوهستاني‌، در همه آنها سعي در بوجود آمدن رابطه‌اي انساني‌تر بين افراد و همچنين با فضاي معماري باشد.
بطوري كه گرمي زندگي فاميلي با برخورداري از حداكثر آزادي وجود داشته باشد. ارزش اين خصوصيت فضاي معماري وقتي مشخص مي‌شود كه امروزه به مدت اقامت متوسط افراد در اين نوع اقامتگاهها توجه نمائيم.
بسياري از مردم به علت اشتغالات خاص و يا به علت راحتي سرويسهاي هتل ترجيح مي‌دهند در يكي از انواع آن زندگي كنند. بنابراين هيچ‌كس مايل نيست در جايي زندگي نمايد كه عاري از روح و شادي مي‌باشد.
نياز به يك زندگي خصوصي با گرمي و حرارت فاميلي و برخورداري از يك رابطه انساني از خواستگاههاي كساني است كه در اين محلها زندگي مينمايند.
بصورت ايده‌آل در طرح يك هتل بايد در نظر گرفت كه اين فضا بايستي ميهمان را از شلوغي و ناراحتي‌هاي زندگي ماشيني شهري نجات دهد و از هر جهت آرام‌بخش باشد.

تاريخچه هتل در ايران معاصر
در سال 1306 خورشيدي توسط يك مهاجر روسي به نام خاچيك ماديكيانس كافه‌اي بنام نادري در خيابان نادري تهران داير شد و اين شخص براي اولين بار در تهران بكار شيرين‌پزي پرداخت و چندي بعد در جوار كافه نادري، هتلي به همان نـام تأسيس كرد.
براي نخستين‌بار در تهران در رستوران اين هتل بود كه غذاهاي فرهنگي نظير بيفتك و بيف ‌استروگانف و غيره به ايرانيان معرفي شد.
همچنين كافه گلاسه، بستني فرنگي، انواع قهوه‌هاي ترك و فرانسه و انواع نانهاي قالبي براي اولين بار به وسيلة مؤسس اين هتل در اختيار علاقه‌مندان گذاشته شد.
در جوار تأسيس هتل، رستوران‌هاي متعددي نيز در تهران، رشت، بندر انزلي، بابلسر و ديگر شهرهاي ايران به وسيله ايرانيان و خارجيان دائر گرديد و تعداد آنها در هنگام جنگ جهاني دوم و ورود افسران و سربازان متفقين افزايش قابل توجهي يافت. با خاتمه جنگ و خروج افسران و سربازان خارجي بسياري از اين رستورانها تعطيل شد. از كافه‌هاي مشهور تهران آن زمان كافه‌هاي كانتينانتال و لقانطه بود. كافه كانتينانتال در خيابان اسلامبول قرار داشت و كافه لقانطه در ميدان بهارستان در عمارت نظاميه داير شده بود. اين عمارت از بناهاي باشكوه دوره ناصر‌الدين شاه قاجار بود. عمارت نظاميه داراي تالار بزرگ و بسيار زيبايي بود كه در هر چهار طرف آن پرده‌هاي نقاشي به چشم مي‌خورد. در اين تابلوها مناظر جالبي از سلام محمدشاه قاجار ديده مي‌شد و چهره رجال سرشناس آن زمان در اين تابلو تصوير شده بود.
در قديميترين واحدهاي اقامتي و پذيرائي تهران كه امروز فقط نامي از آن باقي مانده است مي‌توان مهمانخانه مدرن گراند هتل را نام برد. گراند هتل از مجلل‌ترين و معروفترين هتل‌هاي نيم قرن پيش تهران بود. اين هتل در خيابان لاله‌زار كمي بالاتر از كوچه ملي قرار داشت و در سالهاي پيش هر وقت ميهمان سرشناسي از خارج به تهران مي‌رسيد تنها محلي كه براي اقامت او در نظر گرفته مي‌شد گراند هتل بود. گراند هتل سالن بزرگي نيز داشت كه هنرمندان آن روز ايران در آن به اجراي برنامه مي‌پرداختند و به تدريج كه هتل‌هاي ديگر در تهران ساخته شد اين هتل از رونق افتاد. كافه و رستورانهاي آن روز در حقيقت محل تجمع اعيان و اشراف آن زمان بود و رفتن به كافه و رستوران خود يك نوع تشخص محسوب مي‌گرديد
منبع:http://blog.360.yahoo.com/blog-uAR.r...Hg-?cq=1&p=414

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم بهمن 1388ساعت 11:43  توسط احمد دیناری  |