بانک جامع اطلاعات گردشگری ایران وجهان

وبلاگ ویژه مدیران - دست اندرکاران - متخصصین-دانشجویان وعلاقه مندان صنعت گردشگری

آشنایی با کمیته ملی طبیعت‌گردی

پیشگفتار:

توريسم از اواخر قرن بيستم به يكي از مهم‌ترين بخش‌هاي فعاليت اقتصادي كشورها تبديل شده است. در این بین اکوتوریسم در مقایسه با سایر شاخه‌های توریسم از رشد بسیار چشمگیری برخوردار بوده است.

براساس آخرين آمارهاي سازمان جهاني جهانگردي UNWTO در سال 2007 تعداد 898  ميليون مسافرت بين‌المللي در سطح جهان صورت گرفته است و درآمد حاصل از توريسم بين‌الملل بالغ بر  733میلیارد دلار(روزانه بالغ بر 2 ميليارد دلار) بوده است. این در حالیست که پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2020 آمار توريسم بين‌الملل به 6/1 ميليارد برسد.

با رشد صنعت گردشگري آمار تقاضا براي طبيعت‌گردي خصوصاً اكوتوريسم و شاخه ‌اي مرتبط با آن نظير توريسم روستايي، اگروتوريسم و … افزايش يافته است. سازمان جهاني جهانگردي رشد تقاضا براي گردشگري طبيعت را سالانه 10-30 درصد برآورد مي كند، در حالي که رشد سالانه تقاضا براي گردشگري در كل 3- 4 درصد مي‌باشد.

طبق آمار انجمن جهانی اکوتوریسم در سال 2004 نزديك به 40 درصد انگيزه سفر گردشگران، اكوتوريسم و بازديد از جاذبه‌هاي طبيعي برآورد شده است.  

تاريخچه اكوتوريسم به سال 1965هنگامي كه هتزر واژه اكوتوريسم را به كار برد باز مي‌گردد.

جامعه بین‌المللی اکوتوریسم TIES تعریف فراگیری برای اکوتوریسم ارائه داده است:

((اکوتوریسم سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن محیط زیست حفظ و بر رفاه مردم محلی تأکید می شود)).

اکوتوریسم از دیدگاه سازمان جهانی جهانگردی دارای مشخصات چهارگانه زیر است:

1)       وابسته به طبيعت باشد.

2)       از نظر اكولوژيك پايدار باشد.

3)       آموزش و تفسير ارزش‌هاي سايت مهمترين بخش آن باشد.

4)       جوامع محلي و ميزبان در آن مشاركت داشته باشند.

كشور ايران را مي‌توان يكي از کشورهای برتر جهان از نظر قابليت‌هاي طبيعي دانست. تنوع زيستي، تنوع اكوسيستم‌ها، تنوع اقليمي و وجود چهار فصل كامل، و به  طور كلي جاذبه‌‌هاي طبيعي بي‌بديل در كنار فرهنگ اصيل ايراني اسلامي بيانگر قابليت بالاي توسعه طبيعت‌گردي و اكوتوريسم در ايران است.

مناطق حفاظت شده تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، پارک ها و مناطق جنگلی تحت مدیریت سازمان جنگل‌ها و مراتع و آبخیزداری در کنار سایر جاذبه‌های طبیعی کم نظیر از قابلیت‌های ایران در خصوص توسعه
طبیعت‌گردی می‌باشند.

مختصری پیرامون کمیته ملی طبیعت‌گردی:

 به منظور فراهم شدن امکان برقراری تعامل سازنده فیمابین سازمان‌ها ی دولتی و سایر دست اندرکاران توسعه اکوتوریسم و با عنایت به اینکه مسئولیت حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست برعهده دو سازمان حفاظت  محیط زیست و  جنگل‌ها و مراتع و آبخیزداری است و  مسئولیت توسعه گردشگری بر عهده سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است آئین نامه طبیعت‌گردی مشترکاً توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، سازمان حفاظت
محیط زیست و وزارت جهاد کشاورزی پیشنهاد و در جلسه 2/5 /1384 به تصویب هیأت محترم دولت رسید.

به منظور سیاست‌گذاری و هماهنگی، تسهیل و هدایت فعالیت‌ها و امور مرتبط با توسعه طبیعت‌گردی وفق ماده 2 این
آئین نامه، کمیته ملی طبیعت گردی (اکوتوریسم) با حضور نمایندگان تام‌الاختیار سازمان‌های فوق‌الاشاره و یک نفر از متخصصین مجرب طبیعت‌گردی کشور از اسفند ماه سال 1384 با تشکیل و استقرار دبیرخانه کمیته ملی طبیعت‌گردی در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آغاز به کار نموده است.

اهم وظایف این کمیته به قرار زیر است:

-          تدوین سیاستهای توسعه طبیعت‌گردی در کشور.

-          برقراری تعامل بین دستگاه‌های ذیربط.

-          معرفی مناطق و محدوده‌های مستعد طبیعت‌گردی در کشور.

-          تعیین ضوابط تأسیس مناطق نمونه طبیعت‌گردی.

-          فراهم نمودن زمینه سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی و جلب حمایت بخش‌های دولتی و غیر دولتی.

-          تشویق و ترویج فرهنگ  طبیعت‌دوستی و طبیعت‌گردی و اجرای برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی.

-          تصویب شرایط و دستورالعمل‌های تخصصی و فنی مؤسسات طبیعت‌گردی، تأیید صلاحیت و نظارت
بر نحوه فعالیت آنها.

-          حمایت و پشتیبانی از مؤسسات دارای مجوز فعالیت طبیعت‌گردی و کانون‌ها و جوامع محلی و غیردولتی واجد صلاحیت و فعال در این خصوص.

-          هماهنگی و نظارت و پیگیری به منظور پیشنهاد و تخصیص اعتبارات مورد نیاز اجرای برنامه‌های طبیعت‌گردی.

-           پیشنهاد ضوابط و پیگیری برنامه‌ریزی و طراحی جهت احیاء مناطق مستعد طبیعت‌گردی تخریب شده یا تغییر کاربری یافته.

جمهوري اسلامي ايران

رئيس جمهور

تصويب نامه هيئت وزيران

بسمه تعالي

سازمان حفاظت محيط زيست وزارت جهاد كشاورزي

سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري

هيئت وزيران در جلسه مورخ 2/5/1384 بنا به پيشنهاد مشترك وزارت جهاد كشاورزي، سازمان حفاظت محيط زيست و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري موضوع نامه شماره 4116-1/841 مورخ 21/4/1384 سازمان حفاظت
محيط زيست و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران آيين نامه طبيعت گردي را به شرح زير تصويب نمود:

«آيين نامه طبيعت گردي»

ماده 1- منظور از طبيعت گردي (اكوتوريسم) عبارت است از برآوردن تمنيات و تمايلات خردمندانه و انساني گردشگران طبيعت در محيطي طبيعي،‌ فرهنگي، آموزشي و غير مصرفي و به صورت پايدار و در حد ظرفيت قابل تحمل با حداقل تأثير منفي بر محيط طبيعي و فرهنگي تحت شرايط و ضوابطي كه ضمن حفظ محيط زيست و فرهنگ بومي و ارزش‌هاي آن، امكان رشد اقتصادي و محلي را فراهم آورد.

ماده 2- به منظور سياست‌گذاري و هماهنگي در زمينه توسعه طبيعت‌گردي و تسهيل و هدايت فعاليت‌ها و امور مندرج در اين مقررات كميته ملي طبيعت گردي (اكوتوريسم) مركب از معاونين وزارت جهاد كشاورزي، سازمان حفاظت
محيط زيست و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و يك نفر از متخصصين مجرب طبيعت‌گردي كشور به پيشنهاد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و تأييد نمايندگان دو دستگاه ديگر تشكيل مي‌شود.

ماده 3- وظايف كميته ملي به شرح ذير است:

الف- تدوين سياست‌هاي توسعه طبيعت‌گردي در كشور.

ب- هماهنگي بين دستگاه‌هاي ذي‌ربط در امر اكوتوريسم به منظور فراهم كردن زمينه توسعه گردشگري طبيعي در كشور.

ج – معرفي مناطق و محدوده‌هاي مستعد طبيعت‌گردي در محيط‌ها و نقاط مناسب جنگلي،‌كوهستاني، مرتعي، بياباني و دريايي.

د- تعيين ضوابط تأسيس مناطق نمونه طبيعت‌گردي.

هـ - فراهم كردن زمينه سرمايه‌گذاري بخش غيردولتي و جلب حمايت بخش‌هاي دولتي و غير دولتي جهت تحقق اهداف و مقاصد مقرر در اين مقررات.

و- تشويق و ترويج فرهنگ طبيعت‌دوستي و طبيعت‌گردي و اجراي برنامه‌هاي آموزشي و اطلاع‌رساني در اين زمينه.

ز- تصويب شرايط و دستور‌العمل‌هاي تخصصي و فني ‌ مؤسسات طبيعت‌گردي و تأييد صلاحيت و نظارت بر نحوه فعاليت آنها.

ح- حمايت و پشتيباني از مؤسسات داراي مجوز فعاليت طبيعت‌گردي و كانون‌ها و جوامع محلي و غير‌دولتي واجد صلاحيت و فعال در اين زمينه.

ط- هماهنگي و نظارت و پيگيري به منظور پيشنهاد و تخصيص اعتبارات مورد نياز اجراي برنامه‌هاي
طبيعت‌گردي.

ي- فراهم كردن زمينه استفاده از منابع مالي موضوع ماده (11) قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و توسعه طبيعت‌گردي.

ك- پيشنهاد ضوابط و پيگيري برنامه‌ريزي و طراحي جهت احياء مناطق مستعد طبيعت‌گردي كه در حال حاضر تخريب شده و يا به مصارف ديگري اختصاص يافته‌اند.

ل- اجراي ساير وظايف و اختيارات كه در اين مقررات براي كميته ملي تعيين شده است.

تبصره- تصميمات كميته ملي طبيعت‌گردي به اتفاق آراء صورت مي‌گيرد. آيين نامه داخلي و زمان و نحوه تشكيل و اداره جلسات و ابلاغ تصميمات و محل دبيرخانه و وظايف آن مطابق دستور‌العملي خواهد بود كه توسط كميته ملي طبيعت‌گردي تهيه و به تأييد رؤساي سازمان‌هاي مذكور در اين آيين‌نامه مي‌رسد.

ماده 4- برنامه طبيعت‌گردي شامل موارد زير مي‌شود:

الف – طبيعت‌گردي متمركز كه از طريق استقرار در مراكز اقامتي و مركز بازديدكنندگان يا بازديدهاي
چند روزه صورت مي‌گيرد.

ب- طبيعت‌گردي غيرمتمركز متضمن بازديدهاي كوتاه مدت با وسايل و امكانات غير ثابت مي‌باشد.

تبصره- ايجاد هرگونه تأسيسات و امكانات اقامتگاهي و گردشگري از قبيل كمپينگ و چادر و ساير تسهيلات بايد هماهنگ با شرايط محيط و خصوصيات طبيعي و فرهنگي منطقه بوده و با رعايت ضوابط و مقررات به تأييد كميته ملي گردشگري رسيده و مجوز لازم اخذ شده باشد. ايجاد تأسيسات و امكانات مذكور در مناطق چهارگانه موكول به كسب مجوز سازمان حفاظت محيط زيست مي‌باشد.

ماده 5- طرح‌هاي طبيعت‌گردي با رعايت ضوابط و مقررات و تأييد دستگاه مربوط ممكن است در بخش‌هايي از مناطق زير كه داراي جاذبه‌ها و ويژگي‌هاي خاص طبيعت‌گردي باشد تهيه و پس از تصويب كميته  ملي به مرحله اجرا درآيند:

الف- منابع طبيعي ملي تحت اختيار و مديريت سازمان جنگلها، مراتع وآبخيزداري كشور.

ب- مناطق چهارگانه و تالاب‌ها و مناطق شكار ممنوع تحت اختيار و مديريت سازمان حفاظت محيط زيست.

ج- مناطق داراي جاذبه‌هاي طبيعي واقع در محدوده‌هاي فرهنگي، تاريخي و باستاني تحت اختيار سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري.

5- محدوده‌هاي مناسب واقع در املاك و مستثنيات قانوني اشخاص با رعايت حقوق ايشان كه امكان و استعداد لازم جهت اجراي برنامه طبيعت‌گردي را داشته باشد.

و- ساير مناطقي كه داراي جاذبه‌هاي طبيعت‌گردي بوده و در حال حاضر تخريب شده و يا به كاربردهاي ديگري اختصاص يافته‌اند، پس از احياء و يا تغيير در شيوه بهره برداري به طرح هاي موضوع اين ماده اختصاص مي‌يابند.

ماده 6- اجراي برنامه‌هاي گردشگري بايد تحت نظر و راهنمايي، راهنمايان گردشگري كه صلاحيت آنان به تأييد سازمان ميراث فرهنگي وگردشگري مي رسد،‌ صورت مي‌گيرد.

تبصره – شرايط و ضوابط تخصصي و فني راهنمايان گردشگري مؤسسات طبيعت‌گردي توسط كميته ملي گردشگري تعيين خواهد شد.

ماده 7- اجراي طرح‌ها و پروژه‌هاي بزرگ گردشگري طبيعي بايد بر اساس مصوبه شماره 237 مورخ 21/3/1381 شوراي عالي حفاظت محيط زيست مورد ارزيابي زيست محيطي قرار گيرد. ضوابط ارزيابي طرح‌ها و پروژه‌هاي يادشده توسط سازمان حفاظت محيط زيست تهيه و ابلاغ خواهد شد.

ماده 8- اجراي برنامه‌هاي شكار و صيد در كشور كماكان تابع مقررات و ضوابط سازمان حفاظت محيط زيست
مي‌باشد ولي صلاحيت متقاضيان و مؤسساتي كه مبادرت به تنظيم و اجراي برنامه شكار براي خارجيان در ايران
مي‌نمايند بايد از جهت فني به تأييد كميته ملي گردشگري نيز برسد.

ماده 9- سازمان حفاظت محيط زيست موظف است در امر سرمايه‌گذاري بخش‌هاي غير دولتي به منظور افزايش جمعيت حيات وحش از طريق تكثير و پرورش جانوران وحشي و صدور پروانه‌هاي شكار در مناطق مصوب كميته ملي تسريع و همكاري لازم را وفق قانون و مقررات شكار و صيد آيين نامه اجرايي مربوط به عمل آورد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه شانزدهم آذر 1389ساعت 7:43  توسط احمد دیناری  |